Μιλώντας σε εφήβους για τις Διατροφικές Διαταραχές

Επιμέλεια

Ψ Fitness Team

Αλίκη Ελένη Πουλή, MSc Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια, MBPsS, Division of Clinical Psychology, MSc, Pg. Dip Psychiatry, Cardiff University, School of Medicine, Specialized in School Health for Children and Adolescents, Member of IEPA Early Intervention in Mental Health.

Τι είναι οι διατροφικές διαταραχές;

Οι διατροφικές διαταραχές χαρακτηρίζονται από μια μη ομαλή στάση απέναντι στην τροφή, το σωματικό βάρος και την εικόνα του σώματος. Αυτή η στάση μπορεί να επηρεάσει ένα άτομο να αλλάξει το φαγητό του, το τρόπο που τρώει και τις συμπεριφορές που σχετίζονται με το φαγητό, προκαλώντας ζημιά στη σωματική και ψυχική του υγεία.

Υπάρχουν τρεις κύριοι τύποι διαταραχών διατροφής:

• Νευρική ανορεξία - ένα άτομο που αντιλαμβάνεται το σώμα και την εικόνα του ως μη αποδεκτά και αφύσικα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να προσπαθεί να διατηρεί το βάρος του όσο το δυνατόν χαμηλότερα. 
• Νευρική βουλιμία - ένα άτομο το οποίο διανύει περιόδους υπερφαγίας (υπερβολική κατανάλωση φαγητού) οι οποίες ακολουθούνται από προσπάθειες να ξεφορτωθεί ό,τι έφαγε. Οι προσπάθειες αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν συμπεριφορές όπως εξουθενωτική γυμναστική, χρήση σκευασμάτων, πρόκληση εμετού.
• Υπερφαγία - ένα άτομο που καταναλώνει αντικειμενικά μεγάλες ποσότητες τροφής, πολλές φορές χωρίς να πεινάει. Πολύ συχνά το άτομο με υπερφαγία τρώει όταν αισθάνεται άγχος, ανία ή μοναξιά. Ωστόσο και μετά τη κατανάλωση μεγάλης ποσότητας τροφής δεν αισθάνεται καλά.

Όλες οι διατροφικές διαταραχές βλάπτουν τη σωματική και ψυχική υγεία.
Η έγκαιρη και αποτελεσματική θεραπεία είναι ουσιώδης και μπορεί να μας σώσει τη ζωή.

Πώς μπορώ να ξέρω αν έχω κάποια διατροφική διαταραχή;

• Έχει αλλάξει σημαντικά η ποσότητα ή τα είδη φαγητού που τρώτε;
• Έχετε παρατηρήσει αλλαγές και/ή αυξομειώσεις στο σωματικό σας βάρος;
• Έχετε πολύ χαμηλότερο/υψηλότερο σωματικό βάρος από το κανονικό;
• Νιώθετε άσχημα αφού έχετε φάει και σκέφτεστε μακάρι να μην είχατε φάει;
• Κάνετε πράγματα για να απαλλαγείτε από το φαγητό που έχετε φάει;
• Έχετε διαφορετική αντίληψη για την εικόνα του σώματος έτσι ώστε αυτό που νομίζετε εσείς να είναι πολύ διαφορετικό από αυτό που πιστεύουν οι άλλοι για το σώμα σας;
• Νιώθετε άβολα να τρώτε όταν υπάρχουν άλλοι άνθρωποι τριγύρω;
• Αλλάξατε τις διατροφικές σας συνήθειες ως αντίδραση
σε μια κατάσταση ή περιστατικό που σας αναστάτωσε ή σας προκάλεσε άγχος/ ανησυχία;

Εάν οι περισσότερες από τις απαντήσεις σας είναι «ναι», επικοινωνήστε με τον προσωπικό σας γιατρό ή επισκεφτείτε έναν ειδικό ψυχικής υγείας ώστε να γίνει διαγνωστική εκτίμηση και να συζητήσετε σχετικά με τους διαθέσιμους τρόπους θεραπείας.

Photo by Emmanuel Olguín on Unsplash

Γιατί να αντιμετωπίσω μια διατροφική διαταραχή;

• Έχουν πολύ αρνητική επίδραση στη σωματική υγεία, επηρεάζοντας σταδιακά όλα τα μέρη του σώματός.
• Επηρεάζουν την ψυχική υγεία πολύ αρνητικά
• Μπορούν να οδηγήσουν σε απομόνωση από τους φίλους, την οικογένεια και τους σημαντικούς άλλους.
• Δυσκολεύουν το φαγητό με άλλους και έτσι περιορίζουν τη κοινωνικότητα και δημιουργούν προβλήματα στη κοινωνικοποίηση.
• Αποτελούν εμπόδιο και δυσκολία στην επίτευξη στόχων.
• Επηρεάζουν αρνητικά τη λειτουργία του εγκεφάλου, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης της διάθεσης και της συγκέντρωσης.

Τι μπορώ να κάνω;

• Λάβετε υπόψη σας τις ανησυχίες των δικών σας ανθρώπων ή κοντινών σας προσώπων  και αποδεχτείτε ότι υπάρχει πρόβλημα.

• Κρατήστε ημερολόγιο για να σημειώσετε τους παράγοντες που μπορεί να ενεργοποιούν συμπεριφορές σχετικά με το φαγητό όπως καταστάσεις (τσακωμός με φίλο/φίλη), αρνητικές σκέψεις πάνω σε αυτό που έγινε, συναισθήματα και συμπεριφορές. Έτσι θα μπορέσετε να αναγνωρίσετε τους παράγοντες που ενεργοποιούν κάποιες από τις επιβλαβείς συμπεριφορές σχετικά με το φαγητό. Επίσης, η καταγραφή αυτή θα σας βοηθήσει να εντοπίσετε επαναλαμβανόμενα μοτίβα στη σχέση σας με το φαγητό.

• Ενθαρρύνετε τον εαυτό σας να τρώει τακτικά, όσο δύσκολο κι αν είναι στην αρχή. Ξεκινήστε με μικρά και συνεπή βήματα.

• Ξεκινήστε με την απόφαση να μειώσετε τις βλαβερές συμπεριφορές που χρησιμοποιείτε όταν τρώτε μεγάλες ποσότητες φαγητού. Κάντε ένα βήμα τη φορά. 

• Μιλήστε σε έναν ενήλικα που εμπιστεύεστε και αισθάνεστε άνετα.

• Επικοινωνήστε με τον γιατρό σας και καθορίστε επίσκεψη. 

- Συζητήστε μαζί με το γιατρό σας το ενδεχόμενο επίσκεψης σας σε ειδικό ψυχικής υγείας και πως θα μπορούσε αυτό να σας βοηθήσει. 

- Προετοιμαστείτε κρατώντας σημειώσεις/ ερωτήσεις/ απορίες ώστε να συζητήσετε τις ανησυχίες σας και τα προβλήματα που αντιμετωπίζετε. 

-  Αναφέρετε τυχόν σωματικά συμπτώματα που έχετε παρατηρήσει. 

- Ζητήστε από τον γιατρό να ελέγξει τους δείκτες σωματικής υγείας - για παράδειγμα, την αρτηριακή πίεση, τα επίπεδα σιδήρου, κ.α.

• Λάβετε βοήθεια το συντομότερο δυνατό.

"Έχω το δικαίωμα να επιλέξω το καλύτερο για εμένα, γιατί αυτό που είμαι μέσα μου έχει ανεκτίμητη αξία."

"Μπορώ να γίνω ο πραγματικά καλύτερος φίλος του εαυτού μου."

Το παρόν δεν υποκαθιστά επίσημη διάγνωση ή πρόταση θεραπείας. Εάν εσείς ή κάποιο κοντινό σας πρόσωπο αντιμετωπίζει δυσκολίες ψυχικής υγείας, συμβουλευτείτε ειδικό ψυχικής υγείας που πληροί τα επιστημονικά και νόμιμα κριτήρια της άσκησης του επαγγέλματος του Ψυχολόγου ή του Ψυχιάτρου. Σε περίπτωση που υπάρχει έκτακτη ανάγκη καλέστε το 166 ή μεταβείτε στο εφημερεύον Ψυχιατρικό Νοσοκομείο.