Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Το σύνδρομο της επαγγελματικής εξουθένωσης

Photo by gryffyn m on Unsplash

 

Από την Τριανταφυλλιά ΧαρίλαΨυχολόγο, MSc Εργασιακή Υγεία, Ειδίκευση στη Συστημική – Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία

Ο όρος Σύνδρομο Ολοκληρωτικής Εξάντλησης (Burnout) χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά στα μέσα της δεκαετίας 1970 στις ΗΠΑ, για να περιγράψει μια επαγγελματική παθολογία που εκδηλώνεται με μεγάλη συχνότητα σε όσους ασκούν κοινωνικό λειτούργημα. Ο όρος προέρχεται από την αθλητική αργκό της δεκαετίας του 1930 στις ΗΠΑ και περιγράφει τους αθλητές που μετά από μεγάλες επιδόσεις δεν μπορούν δεν μπορούσαν πλέον να προσφέρουν τα αναμενόμενα σε αγωνιστικά επίπεδο. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό είναι γρήγορη κατανάλωση των ενεργειακών ψυχοσωματικών αποθεμάτων και η μείωση των επαγγελματικών επιδόσεων. Οφείλεται κυρίως στις αρνητικές συνέπειες του χρόνιου εργασιακού στρες στην υγεία αλλά και σε ψυχοκοινωνικούς παράγοντες.
Το σύνδρομο της επαγγελματική εξουθένωσης θεωρείται μια ιδιαίτερα πολυσύνθετη κατάσταση. Χαρακτηρίζεται όχι μόνο από τους αντικειμενικούς και τους υποκειμενικούς παράγοντες που συνθέτουν το στρες, αλλά εξαρτάται και από ποικίλες κοινωνικές και μορφωτικές μεταβλητές
Σύμφωνα με τη Maslach το σύνδρομο αποτελείται από 3 επιμέρους διαστάσεις:

  1. Συναισθηματική εξάντληση
    Αναφέρεται στη μείωση των συναισθημάτων του ατόμου, με αποτέλεσμα να μην μπορεί πλέον να προσφέρει συναισθηματικά στους αποδέκτες των υπηρεσιών τους. Χαρακτηρίζεται από μειωμένη ενεργητικότητα, «συναισθηματικό στέγνωμα» και απογοήτευση από ημερήσια περιστατικά, ιδίως για επαγγέλματα υγείας. Ένα κοινό σύμπτωμα είναι το άτομο να βλέπει με φόβο την προοπτική να πρέπει να πάει ξανά στη δουλειά του την επόμενη μέρα
  2. Αποπροσωποποίηση
    Αναφέρεται στην αρνητική και πολλές φορές κυνική αντιμετώπιση των αποδεκτών των υπηρεσιών του, τους οποίους αντιμετωπίζει πολλές φορές σαν αντικείμενα. Χαρακτηριστικά συμπτώματα είναι η κακή επικοινωνία και η αγένεια προς τρίτους. Ένα κλασικό παράδειγμα είναι η κυνική και αρνητική στάση γιατρών και νοσηλευτών προς ασθενείς, που του οδηγεί στο να αναφέρονται σε αυτούς με αριθμό δωματίου ή τύπο ασθένειας παρά με τα ονόματά τους.
  3. Μειωμένο αίσθημα προσωπικής επίτευξης
    Αναφέρεται στην τάση του ατόμου, που πάσχει από το σύνδρομο, να κάνει αρνητική αξιολόγηση του εαυτού του, ιδίως όσον αφορά στη δουλειά του με τους αποδέκτες των υπηρεσιών του και σε ένα γενικότερο αίσθημα δυστυχίας και δυσαρέσκειας, όσον αφορά τα αποτελέσματα της εργασίας του. Προς τα έξω βγαίνει μια εικόνα του «αποτυχημένου» και η χαμηλή αυτοεκτίμηση για τον εαυτό του και τη δουλειά.

Συμπτώματα
Τα συμπτώματα που εμφανίζει κάποιος είναι αντίστοιχα με εκείνα του άγχους. Έτσι, σε οργανικό επίπεδο κάποια συμπτώματα μπορεί να είναι η έντονη κούραση, αυπνίες, μυοσκελετικοί πόνοι, πονοκέφαλοι, γαστρεντερικά προβλήματα, αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα. Σε συναισθηματικό επίπεδο, το άτομο μπορεί να εμφανίσει συναισθηματική εξάντληση, έλλειψη ενδιαφέροντος, αρνητική/κυνική διάθεση, μειωμένη αυτοπεποίθηση, τύψεις, ενοχές, ευερεθιστότητα, αποξένωση, απομόνωση, διαταραχές διάθεσης. Σε επίπεδο συμπεριφοράς, κάποια από τα συμπτώματα είναι οι συγκρούσεις με τους συναδέλφους και την οικογένεια, η μειωμένη απόδοση στην εργασία, οι συχνές απουσίες, η εργασιομανία, η αδυναμία συγκέντρωσης, τα συχνά ατυχήματα και η χρήση αλκοόλ και φαρμάκων.
Αντιμετώπιση
Η αντιμετώπιση και οι τρόποι παρέμβασης γίνονται σε ατομικό και οργανωτικό επίπεδο και διαφοροποιούνται ανάλογα την έγκαιρη ή μη αναγνώριση των συμπτωμάτων. Σε ατομικό επίπεδο μπορεί ο καθένας να δει και να αναρωτηθεί πού δίνει προτεραιότητα, πώς διεκδικεί αυτό που θέλει, αν και πώς μοιράζεται, τι στόχους βάζει, πώς δέχεται την αποτυχία και την επιτυχία, αν μπορεί να λέει «όχι».
Σε οργανωτικό επίπεδο (οργανωτική αλλαγή) η βασική συντεταγμένη των παρεμβάσεων είναι η προσαρμογή της εργασίας στις ανθρώπινες ικανότητες και δυνατότητες.

Πηγή - Πρώτη Δημοσίευση: Ψυχο-γραφήματα
 

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Συμπτώματα Διαταραχής Ελλειματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) στους ενήλικες

  Photo by Priscilla Du Preez on Unsplash Επιμέλεια Ψ Fitness Team Η ΔΕΠΥ στους ενήλικες συχνά φαίνεται διαφορετική από τη ΔΕΠΥ στα παιδιά. Τα συμπτώματα μπορεί επίσης να διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Ωστόσο, τα κοινά συμπτώματα της ΔΕΠΥ ενηλίκων περιλαμβάνουν: Πρόβλημα με την προσοχή σε δραστηριότητες, όπως η ανάγνωση, συνομιλίες και διαλέξεις Αποσπάση προσοχής από άσχετες σκέψεις Συχνές διακοπές συνομιλητών κατά τη διάρκεια ενός διαλόγου  Αποτυχία ολοκλήρωσης εργασιών, ακόμη και αυτών που είναι απλές Παράβλεψη λεπτομερειών, με αποτέλεσμα απρόσεκτα λάθη και ελλιπή εργασία Κακές οργανωτικές δεξιότητες Απροσεξία και απώλεια ή εσφαλμένη τοποθέτηση αντικειμένων Αναβλητικότητα Συχνή δυσκολία συνέπειας σε καθορισμένες συναντήσεις ή προθεσμίες  Έκφραση σχολίων που μπορεί να είναι αγενή ή ανακριβή χωρίς προηγούμενη σκέψη  Απερίσκεπτη ή παρορμητική συμπεριφορά χωρίς να λαμβάνονται υπόψη πιθανές συνέπειες  Υπερευαισθησία στην κριτική Συνεχής αναστάτωση ή υπερένταση Συχν...

Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας 2024

  Έρευνα- Επιμέλεια:   Ψ Fitness Team Αλίκη Ελένη Πουλή,  MSc Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια, MBPsS, Division of Clinical Psychology, MSc, Pg. Dip Psychiatry, Cardiff University, School of Medicine, Specialized in School Health for Children and Adolescents, Member of IEPA Early Intervention in Mental Health . Κάθε ημέρα στον χώρο της Ψυχικής Υγείας είναι Ημέρα Ψυχικής Υγείας.  Εργαζόμαστε καθημερινά για και με τους θεραπευόμενους και τις οικογένειές τους, για τη διαχείριση των διαταραχών, τη βελτίωση της καθημερινότητας τους και τη ποιότητα της ζωής τους. Βρισκόμαστε στη πρώτη γραμμή για την ευαισθητοποίηση - ενημέρωση της κοινότητας και τη καταπολέμηση του στιγματισμού των ψυχικών νοσημάτων. Γνωρίζουμε το μεγάλο κόστος του στίγματος στη Ψυχική Υγεία, βλέπουμε καθημερινά το όφελος από τη πρόσβαση και την εξειδικευμένη παροχή φροντίδας Ψυχικής Υγείας. Παλεύουμε και γιορτάζουμε πολλές φορές μέσα στην ημέρα.  Κοινά Προειδοποιητικά Σημάδια Ψυχικής Α...

"Πως αναγνωρίζω τα πρώιμα συμπτώματα μανίας" της Carrie Cantwell

  Γράφει η Carrie Cantwell  National Alliance on Mental Illness Μετάφραση- Επιμέλεια: Ψ Fitness Team Έχω διπολική διαταραχή. Είναι τόσο κομμάτι του εαυτού μου όσο και το ότι είμαι αριστερόχειρας. Έχω αποδεχτεί τη διάγνωσή μου, αλλά πρέπει ακόμα να εργαστώ για να προσέχω τα συμπτώματά μου, καθώς η διπολική διαταραχή μπορεί να έρθει με έλλειψη αυτογνωσίας. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την υπομανία (μια λιγότερο σοβαρή μορφή μανίας). Η υπομανία μπορεί να είναι δύσκολο να εντοπιστεί γιατί τη στιγμή που την έχω με κάνει να νιώθω ότι πετάω. Η δυσκολία έρχεται όταν συμμετέχω σε αυτοκαταστροφικές ενέργειες δίνοντας ελάχιστη ή καθόλου σημασία στις συνέπειες των ενεργειών αυτών. Ωστόσο, η υπομανία είναι απλώς μια στάση στο δρόμο προς την πλήρη, καταστροφική μανία. Έχω εντοπίσει μερικές κόκκινες σημαίες για να προσέχω αυτό το σήμα ότι κατευθύνομαι προς τη μανία. Ανακάλυψα ότι ο εντοπισμός αυτών των ενδείξεων από νωρίς μπορεί να με βοηθήσει να αποτρέψω ένα πλήρες μανιακό επεισόδιο.   Αυ...

Επικοινωνήστε μαζί μας_Contact us

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *