Η συμπεριφορά είναι συνήθως ορατή και καταγράφεται, συνήθως ο σκοπός της συμπεριφοράς είναι να γίνει παρατηρήσιμη, να αξιολογηθεί ή ακόμη και να ικανοποιηθεί μέσω αυτής κάποια ανάγκη. Ωστόσο πολύ συχνά τα παιδιά, οι έφηβοι αλλά και οι ενήλικες, κατακλύζονται από έντονα συναισθήματα που δεν γνωρίζουν πως να τα εκφράσουν και πιθανά όλα τα συναισθήματα και οι σκέψεις τους να διοχετευτούν στη συμπεριφορά, τη συμπεριφορά "χείμαρρο" .
Η συμπεριφορά "χείμαρρος" συμπαρασύρει μαζί της συναισθήματα έντονα φορτισμένα, σκέψεις και κάποιες φορές σωματικές εκδηλώσεις (γρήγορος χτύπος καρδιάς, σφίξιμο στο στομάχι, δυσκολία στην αναπνοή). Όλα τα παραπάνω προκαλούν την ορμητικότητα της συμπεριφοράς, η οποία φτάνει να είναι η παρατηρίσιμη αντίδραση στην εσωτερική πραγματικότητα. Κατα τη διάρκεια της συμπεριφοράς "χείμαρρος" τον έλεγχο τον έχει η περιοχή του εγκεφάλου που ορίζει τις συναισθηματικές αντιδράσεις όπως φόβο, επιθετικότητα και άγχος.
Αυτός ο "πιλότος" που ορίζει τις συναισθηματικές αντιδράσεις νιώθει πως βρίσκεται σε απειλή, με αποτέλεσμα να αντιδρά εν θερμώ, χωρίς να είναι σε θέση να επεξεργαστεί άλλες πληροφορίες. Παράλληλα, είναι πολύ δυναμικός και γρήγορος γιατί έχει εκπαιδευτεί να ανιχνεύει τον κίνδυνο. Η δυναμικότητα και η ταχύτητά του δεν είναι πάντα πλεονεκτήματα. Η περιοχή του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνη για τη λήψη αποφάσεων και τη λογική επεξεργασία είναι η τελευταία που αναπτύσσεται στον άνθρωπο. Ως εκ τούτου σε νεαρότερη ηλικία, ο γρήγορος και θερμόαιμος "πιλότος" είναι κυρίαρχος.
Η αντίδραση γρήγορο "ανάχωμα" στη συμπεριφορά "χείμαρρο"
Όταν η συμπεριφορά "χείμαρρος" εκδηλωθεί, συνήθως αυτόματα επιθυμούμε να σταματήσει. Φαίνεται να προσπαθούμε να βρούμε ένα τρόπο να βάλουμε ένα γρήγορο ανάχωμα. Το ανάχωμα αυτό είναι προσωρινό, δεν έχει γερά υλικά και η συμπεριφορά "χείμαρρος" επιστρέφει άλλες φορές πιο έντονη κι άλλες φορές λιγότερο. Συχνά, με την φράση ή τη στάση πως να σε κάνω να σταματήσεις αυτό που κάνεις τώρα, βλέπουμε μόνο τη συμπεριφορά και δε γνωρίζουμε τη διαδρομή της. Είναι πιθανό να συμβάλλουμε άθελα μας, στην επανάληψη, στην εγκατάστασή της και στο τέλος να γίνει μια μαθημένη αντίδραση. Στη περίπτωση αυτή, εμείς και το παιδί-ο έφηβος ή και ο ενήλικας δεν έχουμε εικόνα για τις σκέψεις, τα συναισθήματα ή και τις σωματικές εκδηλώσεις.
Η αντίδραση χαρτογράφηση συμπεριφοράς "χείμαρρος"
Ο τρόπος που εμείς θα αντιδράσουμε στη συμπεριφορά φαίνεται να μπορεί να βοηθήσει και εμάς αλλά και το παιδί- έφηβο ή και ενήλικα να καταλάβουμε τη διαδρομή της συμπεριφοράς "χείμαρρος". Ερωτήσεις σχετικά με τις σκέψεις, τα συναισθήματα είναι εκείνες που θα δώσουν χώρο και χρόνο στον ψύχραιμο και σκεπτόμενο "πιλότο" να αναλάβει τον έλεγχο. Πως νιώθεις αυτή τη στιγμή, τι σκέφτηκες ή τι σκέφτεσαι τώρα, τι θα ήταν αυτό που θα σε βοηθούσε τώρα; Με αυτό το τρόπο ενημερώνουμε τον θερμόαιμο "πιλότο" ότι χρειάζεται ξεκούραση και τη θέση του θα πάρει ο ψύχραιμος και σκεπτόμενος "πιλότος", ο οποίος θα βάλει τα συναισθήματα σε λέξεις, θα αρχίσει να ψαχνει για τις σκέψεις και τις πιθανές λύσεις.
Η αντίδραση αυτή απαιτεί προσπάθεια και εξάσκηση, σε αντίθεση με την αντίδραση γρήγορο "ανάχωμα", ωστόσο είναι αυτή που θα χτίσει σταθερό "ανάχωμα" και θα βοήθησει σταδιακά τη κατανόηση, τη ρύθμιση αλλά και την έκφραση των συναισθημάτων. Παράλληλα, θα ενισχύσει την αίσθηση αυτοελέγχου, την ουσιαστική επικοινωνία και την εύρεση πιθανών λύσεων. Με αυτό το τρόπο, ο ψύχραιμος και σκεπτόμενος "πιλότος" γίνεται πιο διαθέσιμος και για το παιδί-έφηβο ή και ενήλικα αλλά και για εμάς. Καθώς, όχι σπάνια όταν γίνομαστε αποδέκτες μιας συμπεριφοράς "χείμαρρος" αυτόματα αντιδρούμε με τον γρήγορο και θερμόαιμο "πιλότο", ο οποίος είτε θα απαντήσει με ανάλογη συμπεριφορά, είτε θα κάνει ότι μπορεί για να την αποφύγει.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου